Manifest Edukacji Symbiotycznej

Poniżej przedruk Manifestu Edukacji Symbiotycznej, który wieńczy rozmowę. Polecamy wydrukować i praktykować w szkołach, instytucjach kultury, w ramach edukacji pozaszkolnej i codzienności. W każdym z tych obszarów potrzebujemy zakorzenienia w przyrodzie, relacyjności i czułości.

1. Myślmy o edukacji jak o lesie naturalnym
   Szkoła nie powinna być plantacją identycznych jednostek — równo posadzonych i starannie przycinanych. Powinna funkcjonować jak naturalny las: pełen różnorodności, splątanych ścieżek, zróżnicowanych rytmów i nieprzewidywalnych kierunków wzrostu
2. Budujmy sieci współzależności, a nie hierarchie
   Jak w grzybni — uczniowie, nauczyciele, rodzice oraz społeczności lokalne uczą się
3. Uznawajmy wiedzę jako dar, nie towar
   Wiedza w edukacji to przede wszystkim dar — bezinteresowne dzielenie się, które łączy ludzi i buduje wspólnotę.
4. Twórzmy przestrzenie na improwizację i przypadkowe odkrycia.
   Nie wszystko w edukacji musi być przewidywalne, zaplanowane i mierzalne.
5. Kultywujmy wielość i polifonię perspektyw
   Edukacja powinna być przestrzenią różnorodnych głosów, sposobów myślenia i widzenia świata. Zachęcajmy do eksploracji wielu ścieżek, także tych, które prowadzą poza horyzont ludzkiego doświadczenia.
6. Kalibrujmy zmysły i praktykujmy „sztuki uważności”
   Uczmy się dostrzegać to, co ukryte — niepozorne detale, ciche ruchy, mikrozmiany.
7. Uczmy (się) współpracy, nie rywalizacji
   Jak drzewa dzielą się składnikami odżywczymi przez podziemną sieć grzybni, tak ludzie mogą dzielić się wiedzą. Zamiast promować wyścig i indywidualne sukcesy, twórzmy wspólnoty uczenia się, oparte na wzajemności i symbiozie.
8. Projektujmy środowiska uczenia się jako otwarte ekosystemy. Renaturalizujmy edukację
   Klasa nie jest zamkniętym silosem ani sterylnym laboratorium — to żywy ekosystem, w którym krążą myśli, emocje, relacje.
9. Bądźmy interdyscyplinarny, twórzmy nieoczywiste kolektywy — także międzygatunkowe
   Nie pozwólmy, by granice między dyscyplinami ograniczały twoje myślenie. Łączmy dziedziny, sposoby widzenia. Twórzmy wspólnoty wiedzy — nie tylko z ludźmi, lecz również z innymi mieszkańcami Ziemi: roślinami, zwierzętami, grzybami, minerałami.
10. Chodźmy na grzyby – uprawiajmy aktywizm grzybiarski
    Grzyby mogą być odpowiedzią na wiele problemów współczesnego świata. Dostarczają pożywienia, wspierają leczenie chorób, regenerują zdegradowane środowiska i pomagają odbudowywać więzi międzyludzkie.

Rozmowę „Praktykowanie uważności środowiskowej, czyli edukacja klimatyczna w szkole i akademii” z Magdaleną Ochwat przeprowadziła Klaudia Węgrzyn. Całość na stronie Biuletynu Polonistycznego (www.biuletynpolonistyczny.pl)